کربن بلک (Carbon Black) یکی از مواد پایه و راهبردی در صنایع تایر، لاستیک و پلیمر است و تولید جهانی آن بازتاب مستقیمی از وضعیت صنعت خودرو و محصولات لاستیکی در جهان دارد. بر اساس برآوردهای صنعتی، حجم تولید جهانی کربن بلک در سالهای اخیر عموماً در بازهای نزدیک به ۱۸ تا ۲۰ میلیون تن در سال قرار داشته است. اگرچه ارقام دقیق ممکن است میان منابع مختلف تفاوت داشته باشند، اما تصویر کلی بازار نشاندهنده صنعتی با مقیاس بسیار بزرگ، تقاضای پایدار و تمرکز جغرافیایی قابل توجه است.
از منظر توزیع تولید، منطقه آسیا کانون اصلی صنعت کربن بلک محسوب میشود و بیش از نیمی از ظرفیت و تولید جهانی را در خود جای داده است. در این میان، چین بزرگترین تولیدکننده جهان به شمار میرود و بهتنهایی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد تولید جهانی را در اختیار دارد؛ به عبارتی، تولید سالانه این کشور در محدوده تقریبی ۶ تا ۸ میلیون تن برآورد میشود. این جایگاه نتیجه تمرکز عظیم صنعت تایر، دسترسی مناسب به خوراک و مقیاس بالای تولید صنعتی در چین است.
پس از چین، ایالات متحده یکی از بزرگترین تولیدکنندگان کربن بلک در سطح جهان محسوب میشود و سهمی در حدود ۸ تا ۱۰ درصد تولید جهانی دارد که معادل تقریبی ۱.۵ تا ۲ میلیون تن در سال است. صنعت پیشرفته، فناوریهای مدرن تولید و تمرکز بر گریدهای تخصصی از ویژگیهای تولید در این کشور به شمار میرود. هند نیز بهعنوان یکی از بازیگران مهم آسیایی، سهمی نزدیک به ۶ تا ۸ درصد تولید جهانی دارد و تولید آن معمولاً در بازهای نزدیک به ۱ تا ۱.۵ میلیون تن در سال قرار میگیرد؛ رشدی که عمدتاً با توسعه صنعت تایر و افزایش مصرف داخلی همراه بوده است.
در اروپا، تولید کربن بلک میان چند کشور صنعتی توزیع شده و این منطقه در مجموع حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد تولید جهانی را به خود اختصاص میدهد. در میان کشورهای اروپایی، آلمان معمولاً بزرگترین تولیدکننده منطقه محسوب میشود. علاوه بر این، کشورهای صنعتی شرق آسیا نظیر ژاپن و کره جنوبی با وجود سهم حجمی کمتر، نقش مهمی در تولید گریدهای تخصصی و با عملکرد بالا دارند و تمرکز آنها بیشتر بر محصولات با ارزش افزوده بالاتر است تا تولید انبوه.
در مجموع، ساختار تولید جهانی کربن بلک نشاندهنده تمرکز قابل توجه در چند کشور کلیدی است؛ بهگونهای که چین با فاصله قابل ملاحظه در رتبه نخست قرار دارد، پس از آن ایالات متحده و هند از مهمترین تولیدکنندگان مستقل محسوب میشوند و اروپا نیز بهصورت تجمیعی یکی از قطبهای اصلی عرضه جهانی است. این الگو بیانگر ماهیت صنعتی، سرمایهبر و مقیاسمحور بازار کربن بلک در سطح بینالمللی است.